Deze monografie belicht het leven en werk van Jan Ernst van der Pek (1865-1919), een pionier van de Nederlandse volkshuisvesting.
Zijn arbeiderswoningen, woningbouwcomplexen en stedenbouwkundige plannen tonen hoe architectuur rond 1900 werd ingezet om de woonomstandigheden van arbeiders te verbeteren.
Pionier van de Nederlandse volkshuisvesting
Architect Jan Ernst van der Pek (1865-1919) behoorde tot de pioniers van de Nederlandse volkshuisvesting. In een periode waarin arbeiderswoningen meestal zonder tussenkomst van een architect werden gebouwd, maakte hij de kwaliteit van betaalbare huisvesting tot een belangrijke architectonische en maatschappelijke opgave.
Van der Pek onderzocht de dagelijkse leefomstandigheden van arbeidersgezinnen en zocht naar woningtypen die betaalbaarheid combineerden met licht, lucht, hygiëne en een praktische indeling. Zijn vroege arbeiderswoningen in de Amsterdamse Jordaan werden gevolgd door projecten voor onder meer woningbouwvereniging Rochdale, het Amsterdams Tehuis voor Arbeiders aan de Marnixstraat en verschillende woningbouwcomplexen in Amsterdam.
Van woning naar woonomgeving
Zijn ideeën ontwikkelden zich van het ontwerpen van afzonderlijke arbeiderswoningen naar een bredere visie op de woonomgeving. Een belangrijk voorbeeld is de Van der Pekbuurt in Amsterdam-Noord, waarvoor hij zowel het stedenbouwkundige plan als een groot deel van de woningbouw ontwierp. De opzet met laagbouw, gebogen straten en groene buitenruimten toont de invloed van de Engelse tuinstadbeweging.
Ook de samenwerking met zijn vrouw Louise Went, woningopzichteres en sociaal hervormer, speelde een belangrijke rol in zijn denken over wonen. Architectuur en maatschappelijke betrokkenheid waren in Van der Peks werk nauw met elkaar verbonden.
Deze monografie van Carol Schade plaatst het oeuvre van Jan Ernst van der Pek tegen de achtergrond van de sociale en stedenbouwkundige ontwikkelingen rond 1900. Aan de hand van zijn gebouwen, woningbouwprojecten en plannen laat het boek zien hoe zijn zoektocht naar goede en betaalbare huisvesting bijdroeg aan de ontwikkeling van de moderne Nederlandse volkshuisvesting.
