'The Albanian Files. Freedom and Architecture' documenteert de opmerkelijke architectonische transformatie van Albanië aan de hand van zestig internationale architectenbureaus die in het land werken.
Onder redactie van Anneke Abhelakh brengt het bijna 800 pagina's aan gerealiseerde en geplande projecten, projectgegevens en reflecties van de architecten zelf bijeen. Sinds zijn verschijning is het boek bovendien onderdeel geworden van een fel debat in Albanië over architectuur, politieke macht, vastgoedontwikkeling en publieke inspraak.
Architectuur en de transformatie van Albanië
Sinds de val van het communistische regime heeft Albanië een ingrijpende sociale, economische en ruimtelijke transformatie doorgemaakt. Vooral vanaf het begin van de 21e eeuw werd architectuur een opvallend instrument bij de ontwikkeling van een nieuw zelfbeeld voor het land. Internationale architecten kregen daarbij een uitzonderlijk prominente rol.
'The Albanian Files. Freedom and Architecture', onder redactie van Anneke Abhelakh, brengt het werk samen van zestig internationale architectenbureaus die momenteel in Albanië actief zijn of daar de afgelopen decennia hebben gewerkt. Elk bureau kreeg een eigen 'file' waarin gerealiseerde gebouwen, ontwerpen en plannen worden gecombineerd met projectgegevens en persoonlijke reflecties op hun ervaringen in het land.
Het resultaat is een monumentale inventarisatie van bijna 800 pagina's en circa 1500 afbeeldingen. Bekende bureaus als BIG, MVRDV, OMA, Herzog & de Meuron, Stefano Boeri, Kengo Kuma, Christian Kerez en Elemental verschijnen naast tientallen andere internationale praktijken. Hun projecten lopen uiteen van gebouwen en publieke ruimten in Tirana tot grootschalige masterplannen, torens, culturele gebouwen en toeristische ontwikkelingen langs de Albanese kust.
Architectuur, vrijheid en macht
De titel 'Freedom and Architecture' krijgt daarbij een bijzondere betekenis. Veel architecten beschrijven Albanië als een omgeving waarin meer mogelijk is dan binnen de sterk gereguleerde planningscultuur van andere Europese landen. Tegelijkertijd maken hun bijdragen zichtbaar hoe nauw architectuur, politieke besluitvorming en private ontwikkeling met elkaar verweven kunnen raken.
Een centrale figuur is Edi Rama, kunstenaar, voormalig burgemeester van Tirana en sinds 2013 premier van Albanië. Rama schreef het voorwoord en komt in de verhalen van verschillende architecten terug als initiator, gesprekspartner en bemiddelaar bij architectuurprojecten.
Juist die openhartigheid heeft 'The Albanian Files' sinds zijn verschijning een onverwachte actualiteit gegeven. Terwijl in Albanië protesten plaatsvinden rond grootschalige vastgoed- en toeristische ontwikkelingen, worden gegevens en uitspraken uit het boek gebruikt in het publieke debat over politieke macht, transparantie, natuur, planning en de rol van internationaal gerenommeerde architecten.
Het boek is daarmee meer geworden dan het omvangrijke overzicht van hedendaagse architectuur in Albanië dat het oorspronkelijk beoogde te zijn. The Albanian Files biedt tegelijkertijd een fascinerend document van een land in snelle transformatie en materiaal voor een actuele discussie over wie de stad en het landschap vormgeeft, onder welke voorwaarden en in wiens belang.
Verder lezen
The Albanians are Calling (Architects Out) — Klodiana Millona en Dorina Pllumbi, Archined
Een kritische beschouwing over The Albanian Files, de internationale architectuurpraktijk in Albanië en het actuele debat over architectuur, politieke macht en ontwikkeling. Het artikel bevat ook een reactie van editor Anneke Abhelakh.
Lees het artikel op Archined
