Van Amsterdam-Noord tot Philipsdorp en Dudoks Hilversum: deze rijk geïllustreerde atlas onderzoekt tachtig Nederlandse tuindorpen van vóór de Tweede Wereldoorlog.
Met fotografie, kaarten en stedenbouwkundige analyses laat het boek zien hoe de idealen van Ebenezer Howard hun weg vonden naar nieuwe vormen van volkshuisvesting en gemeenschapsvorming in Nederland.
Aan het begin van de twintigste eeuw ontstond in Nederland een nieuw woonideaal. Als reactie op de slechte leefomstandigheden in snelgroeiende industriesteden ontwierpen architecten, woningbouwverenigingen en fabrikanten nieuwe woonwijken waarin licht, lucht, groen en gemeenschapszin centraal stonden. Geïnspireerd door de Britse denker Ebenezer Howard kreeg de tuinstadgedachte ook in Nederland een uitgesproken stedenbouwkundige vertaling.
De 'Atlas van Tuindorpen in Nederland' brengt deze geschiedenis uitgebreid in kaart aan de hand van tachtig Nederlandse tuindorpen. Auteur Martijn Haan en fotograaf Bart van Hoek combineren architectuurgeschiedenis, stedenbouwkundige analyse en documentaire fotografie in een publicatie met meer dan vierhonderd afbeeldingen en twaalf gedetailleerde kaarten.
Het boek behandelt onder meer Philipsdorp in Eindhoven, ’t Lansink in Hengelo, de mijnkoloniën in Limburg, de tuindorpen van Amsterdam-Noord, het Agnetapark in Delft en Dudoks tuinstadwijken in Hilversum. De selectie richt zich op vooroorlogse tuindorpen, waarvan een groot deel ontstond na de Woningwet van 1901, met een zwaartepunt in de jaren twintig.
Naast architectuur en stedenbouw besteedt de atlas aandacht aan de bredere maatschappelijke context van de tuindorpen. Thema’s als arbeidershuisvesting, fabriek en gemeenschap, woningplattegronden, tuinieren, sociale controle en de rol van groen in het dagelijks leven worden uitgebreid behandeld. Daarmee laat het boek zien hoe het tuindorp niet alleen een ruimtelijk model was, maar ook een sociaal experiment gericht op de verheffing van de arbeider.
Veel van deze buurten hebben inmiddels een beschermde status gekregen, maar tegelijkertijd staat het oorspronkelijke ideaal onder druk door renovatievraagstukken, sloopdreiging en veranderingen binnen de sociale woningbouw. Toch blijft de aantrekkingskracht van de tuinstadgedachte groot. Ook vandaag wordt het begrip ‘tuindorp’ nog gebruikt om nieuwe woonwijken een beeld van groen, geborgenheid en collectiviteit mee te geven.
Een waardevolle uitgave voor architecten, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en lezers met interesse in volkshuisvesting, erfgoed en de geschiedenis van de Nederlandse stedenbouw.
